گوجه فرنگی ، تغییر آینده کشاورزی
طی فقط ۴۰ سال، عملکرد گوجهفرنگی در گلخانههای هلند بیش از سه برابر شده است. این یعنی گوجهفرنگی دیگر فقط یک محصول نیست؛ نمونهای واقعی از آینده تولید غذای جهان است.
چرا گوجهفرنگی شاخصترین محصول گلخانهای دنیاست؟
گوجهفرنگی حدود ۳۶٪ از کل تولید جهانی کشاورزی در محیط کنترلشده (CEA) را به خود اختصاص داده است.
به بیان ساده:
هر فناوری که روی گوجهفرنگی جواب بدهد، میتواند کل سیستم تولید غذا را متحول کند.
بررسی دقیق این رشد شگفتانگیز نشان میدهد:
• فقط ۱۵٪ افزایش عملکرد مستقیماً از اصلاح ژنتیکی بوده
• اثر تجمعی ژنتیک طی ۴۰ سال به حدود ۲۸٪ میرسد
• اما بیش از ۷۰٪ رشد عملکرد حاصل فناوری است، نه بذر
فناوریهایی که عملکرد را متحول کردند
رشد واقعی از جایی شروع شد که گلخانهها به سیستمهای هوشمند مجهز شدند:
• افزایش عبور نور از سازه
• اسکرین و سایهانداز
• بازیافت و گردش مجدد آب
• تغذیه دقیق و هدفمند
• مدیریت هوشمند CO₂
• نوردهی پیشرفته
• و در نهایت، کنترل اقلیم مبتنی بر هوش مصنوعی
واقعیت جهانی؛ فاصله بزرگ بین تکنولوژی و ظرفیت ؛
طبق گزارش Rabobank – Global Greenhouse Update 2025:
• در جهان بیش از ۳.۷ میلیون هکتار سازه CEA وجود دارد
• ۳.۴ میلیون هکتار آن به تولید سبزی و صیفی اختصاص دارد
• اما فقط ۷۰ هزار هکتار (کمتر از ۲٪) واقعاً پیشرفته و دارای فناوری پیشرفته(های تک) هستند
در مقابل، هلند با حدود ۱۰٬۳۰۰ هکتار گلخانه،
۹۹.۱٪ گلخانههایش هایتک هستند و بهعنوان الگوی جهانی شناخته میشود.
اگر دنیا به سمت گلخانههای هایتک حرکت کند چه میشود؟
حتی اگر بخشی از گلخانههای سنتی و نیمهمدرن جهان به سیستمهای هایتک ارتقا پیدا کنند، نتایج چشمگیر خواهد بود:
• تا ۲۰ برابر افزایش عملکرد
• ۹۰ تا ۹۵٪ صرفهجویی در مصرف آب
• کاهش شدید انتشار آلایندهها
• کیفیت بالاتر و ایمنی غذایی بیشتر
• استقلال از اقلیم، خشکسالی و بحرانهای ژئوپلیتیکی
گلخانههای هایتک؛ زیرساخت امنیت غذایی آینده
گلخانههای پیشرفته، فقط سازه نیستند؛
زیرساخت تولید غذا هستند.
آنها کنترل کامل بر:
• نور
• آب
• مواد غذایی
• اقلیم
• سلامت گیاه
را ممکن میکنند. تولید در این سیستمها قابل پیشبینی، تکرارپذیر و مقیاسپذیر است؛ به همین دلیل کشورها در حال سرمایهگذاری جدی روی این مدل هستند.
پیام روشن برای سرمایهگذاران و گلخانهداران
آینده کشاورزی متعلق به سیستمهایی است که:
• دادهمحور هستند
• به تجهیزات دقیق متکیاند
• و با فناوری، ریسک را به حداقل میرسانند
همتا بهعنوان ارائهدهنده خدمات یکپارچه طراحی، تأمین تجهیزات و اجرای گلخانه، این مسیر جهانی را به پروژههای عملی و اقتصادی تبدیل میکند؛ مسیری که از تجربه هلند الهام گرفته و برای شرایط اقلیمی ایران قابل اجراست.